Thời gian gần đây, nhiều người dân, đặc biệt là các hộ kinh doanh tại Hà Nội, bày tỏ băn khoăn về việc đỗ xe máy trên vỉa hè trong thời gian ngắn để vào quán mua hàng có bị xử phạt hay không, nhất là trong bối cảnh hệ thống camera AI được đưa vào vận hành và áp dụng phạt nguội đối với các hành vi vi phạm trật tự đô thị.
1. Triển khai camera AI và mở rộng xử phạt vi phạm trật tự đô thị
Từ giữa tháng 12/2025, Công an TP Hà Nội đã đưa vào sử dụng hệ thống camera AI với 1.837 camera, được lắp đặt tại 25 tuyến phố và 195 nút giao thông trọng điểm. Đến đầu năm 2026, hệ thống này tiếp tục được mở rộng chức năng nhằm ghi nhận và xử phạt nguội các hành vi vi phạm trật tự đô thị như: lấn chiếm lòng đường, vỉa hè; dừng, đỗ xe trái phép; treo biển quảng cáo sai quy định; gây mất trật tự công cộng và vệ sinh môi trường.
Việc ứng dụng công nghệ AI trong quản lý đô thị được đánh giá là bước tiến quan trọng nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân, đồng thời lập lại trật tự, mỹ quan đô thị.
2. Quy định pháp luật về dừng, đỗ xe máy trên vỉa hè
Theo Điều 18 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, người điều khiển xe máy chỉ được dừng, đỗ xe trong các trường hợp sau:
• Tại nơi có lề đường rộng hoặc khu đất bên ngoài phần đường xe chạy;
• Trường hợp lề đường hẹp hoặc không có lề đường thì chỉ được dừng, đỗ sát mép đường phía bên phải theo chiều lưu thông;
• Khi dừng, đỗ xe trên đường phố, bánh xe gần nhất không được cách lề đường, vỉa hè quá 0,25m và không gây cản trở, nguy hiểm cho người và phương tiện tham gia giao thông;
• Không được dừng, đỗ xe tại nơi có biển báo “Cấm dừng xe”, “Cấm đỗ xe” hoặc trên phần đường dành cho người đi bộ.
Bên cạnh đó, Điều 77 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ xác định vỉa hè là không gian dành cho người đi bộ. Việc sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè vào mục đích khác chỉ được thực hiện khi có phương án và được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Như vậy, người dân chỉ được phép đỗ xe máy trên vỉa hè khi khu vực đó có biển báo cho phép, có vạch sơn chỉ định chỗ đỗ, hoặc được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận bằng văn bản (ví dụ: bãi đỗ xe được quy hoạch, khu vực trước trụ sở cơ quan nhà nước).
3. Đỗ xe “trong thời gian ngắn” có được miễn xử phạt?
Theo khoản 2 Điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi dừng, đỗ xe máy trái phép trên lòng đường, vỉa hè sẽ bị xử phạt từ 400.000 đến 600.000 đồng, không phân biệt thời gian dừng, đỗ là dài hay ngắn.
Do đó, việc người điều khiển xe máy đỗ xe trên vỉa hè để vào quán mua hàng dù chỉ trong thời gian ngắn vẫn bị xem là hành vi vi phạm nếu khu vực đó không được phép dừng, đỗ xe, và hoàn toàn có thể bị xử phạt nguội thông qua hệ thống camera AI.
Trường hợp nghiêm trọng hơn, người điều khiển xe máy đi trên vỉa hè có thể bị phạt từ 4 đến 6 triệu đồng và bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe, trừ trường hợp đi xe để vào nhà hoặc trụ sở cơ quan.
Đối với các phương tiện khác, mức xử phạt được quy định như sau:
• Xe đạp: phạt từ 100.000 – 200.000 đồng;
• Ô tô: phạt từ 800.000 – 1.000.000 đồng khi dừng, đỗ trái phép trên vỉa hè.
4. Thực tiễn xử lý vi phạm tại Hà Nội
Theo thống kê của Công an TP Hà Nội, chỉ sau nửa tháng triển khai cao điểm, lực lượng chức năng đã phát hiện gần 2.700 trường hợp vi phạm về trật tự đô thị, trật tự công cộng và vệ sinh môi trường tại 60 xã, phường. Trong đó, 400 trường hợp được phát hiện qua camera AI, còn lại là từ phản ánh trực tiếp của cơ quan, tổ chức và người dân. Riêng ngày 28/1, đã ghi nhận 225 trường hợp vi phạm.
5. Khuyến nghị từ góc độ pháp lý
Từ các quy định nêu trên, có thể khẳng định rằng việc đỗ xe máy trên vỉa hè không đúng nơi quy định, dù chỉ “ghé vào quán một lát”, vẫn tiềm ẩn nguy cơ bị xử phạt. Người dân và các hộ kinh doanh cần chủ động tìm hiểu khu vực được phép dừng, đỗ xe; đồng thời bố trí, hướng dẫn khách gửi xe đúng nơi quy định để tránh rủi ro pháp lý.
Trong trường hợp cần tư vấn cụ thể về quy định sử dụng tạm thời vỉa hè, lòng đường hoặc các vấn đề pháp lý liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông – trật tự đô thị, người dân nên liên hệ với luật sư hoặc đơn vị tư vấn pháp luật uy tín để được hỗ trợ kịp thời.
